امکان‌سنجی ایده کسب‌ و کار اینترنتی

کسب وکار

validation 

مفهومی است مدیریتی که از الزامات بسیار ضروی در شروع هر کسب‌وکاری به شمار می‌آید. امکان‌سنجی و اعتبار سنجی یا همان validation در این مطلب به یک معنا به کار رفته است، اگرچه در مباحث پیشرفته مدیریت کسب‌وکار تعاریف متفاوت و نستبا پیچیده‌تری دارد. در این مبحث به ساده‌ترین شکل سعی خواهیم کرد نحوه اعتبارسنجی یا امکان سنجی یک ایده کسب‌وکار اینترنتی را بررسی کنیم.سادگی این مطلب دلیل بر کم اهمیت بودن آن نیست، چرا که دریغ از این موضوع در شروع هر کسب‌وکاری خصوصا کسب‌وکارهای اینترنتی عواقب پیش‌بینی نشده زیادی به همراه خواهد داشت.

چرا لازم است ایده کسب‌وکار اینترنتی را اعتبارسنجی کنیم؟

  • به این دلیل که ایده یا کسب‌وکار اینترنتی شما منجر به خلق محصول یا خدماتی نشود که برای آن مشتری وجود ندارد. بسیاری از کارآفرینان جوان تمام تمرکز خود را بر روی نو بودن یا خاص بودن ایده معطوف کرده یا آنقدر درگیر جزئیات فنی و اجرایی می‌شوند که فراموش می‌کنند که آیا برای خدمات یا محصول آنها مشتری وجود دارد یا خیر؟ با این ایده به نیاز چه کسی پاسخ می‌دهند و چگونه مشکل خاصی را برطرف می‌کنند؟

امکان‌سنجی – اعبتارسنجی یا (validation) چیست؟

  • امکان‌سنجی یا اعتبارسنجی کسب‌وکار عبارت است از مجموعه روشهایی که کمک می‌کند کارآفرین میزان خطرپذیری ایده اجرایی را ارزیابی کند. هدف از این بررسی کشف هدفمند نقاط ضعف و قوت ایده بر اساس نیاز بازار یا مشتری است. این اعتبارسنجی می‌تواند بر اساس ارزش خلق شده یا هزینه اجرایی صورت گیرد اما در هر صورت یک روش یا ابزار خاص نیست و تنها با یک هدف صورت نمی‌گیرد. هرچقدر گستره اجرایی و میزان سرمایه‌گذاری بیشتر باشد، اعتبارسنجی باید با دقت بیشتری انجام شود.
    ضررهای انجام ندان اعتبارسنجی برای یک کسب‌وکار اینترنتی چیست؟

اول: تولید خدمات یا محصولات بدون مشتری. خدمات و محصولی تولید خواهید کرد که کسی آن را نمی‌خواهد.

دوم: پیش‌بینی و برنامه‌ریزی اشتباه در زمانبندی به درآمد رسیدن کسب‌وکار و پایداری مالی.

سوم: عدم برآورد دقیق میزان هزینه اجرایی، نیروی انسانی و فنی لازم.

چهارم: پنهان ماند بخش‌های درآمدزا و پتانسیل‌های بالقوه بازار فعالیت.

پنجم: عدم توانایی رقابت با رقبا یا سرمایه‌گذاران مترصد فرصت.

 

  • در یکی از گفتگوهای فیلم زندگی‌نامه «استیو جابز» دوست و همکارش از او می‌خواهد که نظر مردم را در مورد کامپیوتر جدید بپرسند، «جابز» می‌گوید: کدام کارگردان سینمارا دیده‌اید که وسط سینما، نمایش فیلم را متوقف کند و از مردم در مورد ادامه فیلم نظر بخواهد! این طرز فکر در سال ۱۹۸۸ زمانی که اکثر مردم دنیا هنوز یک کامپیوتر را از نزدیک ندیده‌اند و تصور آنها از اینترنت یا شبکه چیزی شبیه به ارتباط با موجودات فضایی‌ است عجیب به نظر نمی‌رسد.
    • شک نداشته باشید که اگر امروز و در سال ۲۰۱۷ قرار بود جابز فقید یک ایده کاملا نوآورانه را تبدیل به محصول یا کسب و کار کند، همان دقایق اولیه فیلم را متوقف می‌کرد، جلوی پرده سینما می‌ایستاد و نظر مردم را برای ادامه فیلم می‌پرسید! اوج نبوغ، خلاقیت، انعطاف و البته انطباق‌پذیری یک کارآفرین در درشناسایی یک نیاز یا ایده جدیدa نیست، بلکه در نحوه انطباق محصول یا کسب و کار با نیاز مشتری است وگرنه به قول باشنل مخترع آتاری « هرکسی که یک بار در عمرش دوش گرفته باشید حتما ایده‌ی جدیدی دارد» پس  وقتی از اهمیت اجرای ایده صحبت هست اولین و مهم‌ترین بخش آن بدست آوردن بالاترین ضریب اطمینان ممکن از توجیه اقتصادی داشتن ایده است.

 

  • در بخش اول این مبحث تعریفی داشتیم از اعتبارسنجی یا Validation، گفتیم که چرا به اعتبارسنجی نیاز دارید، اگر از این بخش مهم  چشم‌پوشی کنید با چه مواجه خواهید شد و در نهایت دلایل اصلی که بنیانگذاران کسب و کار اعتبارسنجی انجام نمی‌دهند را برشمردیم. در ادامه و این بخش به یکی از مهم‌ترین خطاها و برآوردهای اشتباه در اعتبار یا امکان‌سنجی خواهیم پرداخت. فراموش نکنید کسی که یک نقشه اشتباه در دست دارد زودتر از کسی که هیچ نقشه‌ای در اختیار ندارد گم می‌شود.

می‌گویند کسانی که با چشم بسته راه می‌روند به مراتب از کسانی که با چشم باز درتاریکی راه می‌روند با احتیاطترند، چرا که کسی که چشمان خود را بسته با علم به این که نمی‌داند کجا پا می‌گذارد دقت وسواس‌گونه‌ای در هر قدم خود لحاظ می‌کند اما کسی که با چشمان باز حتا در تارکی مطلق راه می‌رود، با توهم دیدن احتیاط کمتری می‌کند. برای اثبات این فرضیه نیاز به منبع مستند علمی نیست، کافیست تجربه‌های قبلی خودتان را مرور کنید یا نیم نگاهی به دیگران بیاندازید.

چالش بزرگی که در اعتبارسنجی ایده‌های کسب و کار در اینترنت وجود دارد این است که شبیه کسی که با چشمان باز در تارکی مطلق قدم برمی‌دارد دچار توهم دیدن شویم و در مسیر ارزیابی نشده، محصول یا خدمتی خلق کنیم که کسی آن را نمی‌خواهد. مسیر اشتباه در کسب و کار طی نمی‌شود مگر این که یا اطلاعات دقیق نداشته باشید یا بر اساس اطلاعات غلط حرکت کنید که دومین حالت – یعنی حرکت بر اساس اطلاعات غلط – به مراتب هزینه‌ی گزاف‌تری را به شما تحمیل خواهد کرد.

موضوع این بخش از مبحث  امکان‌سنجی ایده کسب و کار، جلوگیری از دریافت اطلاعات غیر واقعی است. اطلاعاتی که توهم دانستن ایجاد می‌‌کند. ندانستن معمولا پیش‌نیاز احتیاط و شناخت بیشتر است. اکثر کسب و کارهای نوپای اینترنتی مشتری ندارند، فروش هم ندارند، اما این مشکل اصلی آنها نیست. مشکلی اصلی این است که دقیقا نمی‌دانند چرا فروش ندارند! تنها تعداد انگشت شماری می‌دانند که چرا مشتری ندارند و به چه دلیل نمی‌فروشند. آنها دچار کمترین خطای شناختی در دریافت یا تحلیل اطلاعات هستند. آنها می‌مانند و بعدا به نام کسب و کارهای موفق شناخته می‌شوند.