برنامه ریزی
برنامه ریزی
برنامه ریزی به معنای پیش بینی آینده است.
برنامه ریزی یعنی پاسخ به شش واژه: چه چیزی (نوع برنامه) چرا؟ (علت اجرای برنامه) چگونه؟ (نحوه اجرای برنامه) چه کسی؟ (عامل اجرای برنامه) چه زمانی؟ (مدت اجرای برنامه) کجا؟ (مکان اجرای برنامه)
مراحل برنامه ریزی
- آگاهی
- تعیین اهداف و مقاصد
- توجه به پیش فرض ها، فرصتها و تهدیدها
- شناسایی راهکارها، نیروهای زبده، سرمایه ها و امکانات
- تجزیه و تحلیل و مقایسه راهکارها، نیروها و منابع سرمایه ای
- انتخاب راهکارها، نیروهای زبده و منابع
- تنظیم برنامه های پشتیبانی (شامل تهیه تجهیزات و لوازم موردنیاز، استخدام نیروهای مناسب)
- اولویت بندی برنامه ها از نظر تأثیرگذاری، فوریت زمانی، هزینه و میزان اهمیت.
موانع برنامه ریزی
موانع برنامه ریزی عبارت است از:
- عدم توانایی در برنامه ریزی
- عدم توافق و مشارکت افراد در فرآیند برنامه ریزی
- اطلاعات ناکافی، غلط یا کهنه
- کوتاه نظری و عدم آینده نگری
- اعتماد بیش از حدّ به جامعیت برنامه
- عدم انعطاف پذیری
- عدم پیش بینی تحولات در آینده
- غیرواقعی بودن برنامه ها
- صرف هزینه بیش از حد برای برنامه ریزی
- روشن نبودن میزان اهمیت برنامه ریزی در موفقیت اجرای طرحها
نمودار سوالات اساسی قبل از طراحی برنامه
| 1. چه کاری؟ | فعالیت های لازم برای تحقق هدف کدامند؟ چه فعالیت هایی برای اجرای هدف پیش بینی می شوند؟ (پیش بینی نوع برنامه ها) |
| 2. با چه روشی؟ | روش انجام هریک از این فعالیتها باید چگونه باشد؟ (پیش بینی روش های انجام کار) |
| 3. در چه زمانی؟ | هریک از فعالیتها چه زمانی را به خود اختصاص می دهند؟ (پیش بینی زمانی برنامه) |
| 4. در چه جائی؟ | فعالیتها در چه مکانی عملی می گردند؟ (پیش بینی موقعیت مکانی برنامه) |
| 5. با چه سازمانی؟ | فعالیتهای برنامه به کمک چه تشکیلاتی قابل عمل خواهد بود؟ (پیش بینی سازمان و تشکیلات موردنیاز) |
| 6. با چه منابعی؟ | برای تحقق هدف به چه منابعی، اعم از انسانی، مالی، ابزاری و… نیاز است؟ (پیش بینی منابع موردنیاز) |
سازماندهی
یکی از وظایف اصلی مدیر این است که از چگونگی سازماندهی و نحوه ایجاد، اصلاح و تغییر سازمان آگاهی داشته باشد.
فرآیند سازماندهی
- تشخیص فعالیتهای لازم برای رسیدن به هدف ها و اجرای برنامه ها
- گروه بندی و دسته بندی فعالیت ها با توجه به منابع انسانی و مادّی موجود و تشخیص بهترین راه برای استفاده از آنها
- دادن اختیار عمل و حق تصمیم گیری و دستوردهی به مسئولین گروهها برای انجام کارها
- ارتباط دادن واحدها (گروه ها و دسته ها) به یکدیگر به صورت عمودی و افقی از طریق روابط، اختیارات، شبکه ارتباطی و نظام اطلاع رسانی و اطلاع دهی.
چرخه حیات یک سازمان
- مرحله تأسیس و شکل گیری (مرحله کارآفرینی، مرحله کودکی، که در این دوره سازمان متولد می شود.
- مرحله تثبیت و یا همکاری (این دوره مرحله جوانی و رشد و شکوفائی سازمان می باشد.)
- مرحله رسمی شدن (این دوره دوره میانسالی سازمان می باشد.)
- مرحله تدبیر اندیشی و مهندسی مجدد (این مرحله دوره پیری و بزرگی سازمان قلمداد می شود.)
سازماندهی نیروهای اسلام درجنگ خندق یک مثال اسلامی تاریخ است.
