نقش هدف در یک مجموعه فرهنگی

الف) تعریف هدف:

هدف عبارتست از نقطه ای که کوشش ها معطوف به رسیدن آن است.

هدف وضع مطلوبی است که فرد شخصاً یا به وسیله متخصصان، به طور آگاهانه آن را سودمند تشخیص داده و برگزیده است و برای تحقق آن فعالیتهای آگاهانه ای را انجام می دهد (از این رو آرزوها و تخیلات هدف نیست)

ب) مراحل لازم برای تعیین هدف:

الف) وضع موجود چگونه است؟

ب) مشکلات موجود کدامند؟

ج) چرا باید وضع موجود را تغییر داد؟

د) تغییر وضع موجود با چه مشکلات احتمالی مواجه خواهد شد؟

ه) برای رسیدن به وضع مطلوب (هدف موردنظر) چه راهها و روشهایی را باید در پیش گرفت؟

و) رسیدن به هدف مطلوب به چه نوع و چه مقدار فعالیت و وسایل نیازمند است؟

ز) فرد یا جامعه(بسته به اینکه کدام یک هدفی را دنبال می کند) چه امکاناتی انسانی و غیرانسانی برای تحقق هدفش داراست؟

ج) طبقه بندی اهداف تربیتی و فرهنگی

طبقه بندی اهداف تربیتی و فرهنگی علاوه بر مشخص کردن نقشه حرکت فرهنگی، محدوده فعالیت یک گروه فرهنگی را در شاخه های مختلف ترسیم می کند و چشم اندازی روشن پیش روی نیروهای فرهنگی قرار می دهد.

برخی از متفکران تربیتی، هدفهای تربیتی را در پنج محور طبقه بندی نموده اند:

الف) هدفهای خودشناسی: 1. خودشناسی (شناخت خود، ارزش ها و استعدادهای بالقوه خود)

  1. یادگیری وعلاقه به دانستن (لذت بردن از دانستن)
  2. تقویت و پرورش حواس بینایی، شنوایی و گفتاری
  3. شناخت عوامل تندرستی و عادتهای بهداشتی (دانستن اطلاعات اولیه پزشکی، راههای پیشگیری از بیماری ها، دانستن و به کار بردن عادتهای مثبت بهداشتی مانند: مسواک، نظافت، عطر و…)
  4. کوشش در ارتقای سطح بهداشت خود، خانواده و جامعه (رعایت بهداشت عمومی)
  5. مدیریت زمان (استفاده بهینه از روزها، دقایق و لحظات و گذراندن معقول اوقات فراغت)
  6. درک ارزش زیبایی و هنر (آموزش هنر و کسب تخصص در یک رشته هنری و درک زیبائیهای موجود در طبیعت و لذت بردن از آنها)
  7. پذیرش مسئولیت زندگی فردی(کسب مهارت دراداره زندگی شخصی ودوری ازسربار دیگران بودن)
  8. آرمان خواهی و تلاش برای کسب فضیلتهای اخلاقی

ب) هدفهای روابط انسانی:

  1. مهارت دوستی (توان برقراری ارتباط دوستانه و صمیمانه بین خود و دیگران و حفظ آن)
  2. احترام به انسان (اولویت دادن به ارتباطات انسانی و تکریم آنها)
  3. همکاری (دوری از انزوا و علاقه مندی به همکاری و همراهی با دیگران)
  4. تواضع برای داشتن رفتار اجتماعی مطلوب و پسندیده و دوری از خودمحوری
  5. قدردانی از خانه و خانواده (شناخت ارزش خانه و خانواده، تشکیل آن و حفظ و انسجام خانوادگی)
  6. میهن دوستی (علاقه به زادگاه و وطن و تلاش برای حفظ امنیت و تعالی آن)

ج) هدفهای اجتماعی (مسئولیت پذیری اجتماعی)

  1. فعالیت اجتماعی (عضو موثر و سودمند جامعه بود و داشتن روحیه اصلاح طلبی)
  2. عدالت اجتماعی (قبول و درک تفاوتها، رعایت عدالت و تلاش برای برقراری آن)
  3. درک اجتماعی (داشتن دیدگاهی صحیح و واقع بین از تحولات اجتماعی)
  4. احترام به عقاید و سلیقه ها (تحمل سلایق و عقاید گوناگون و برخورد صحیح با آنها)
  5. مراعات قوانین (احترام به قانون و تلاش برای قانونمند کردن جامعه)
  6. شهروندی سیاسی (انجام وظایف سیاسی در قبال محله، شهر، کشور و جهان امروزی)

د) هدفهای کارآیی اقتصادی: 1. کار کردن (داشتن فعالیت اقتصادی سودمند و تولیدی)

  1. اطلاعات شغلی (داشتن شرایط و اقتضاءات مشاغل)
  2. انتخاب شغل (توانایی در انتخاب شغل مناسب و مورد علاقه خود)
  3. کارآمدی شغلی (کوشش برای موفقیت شغلی)
  4. قدردانی شغلی (دانستن ارزش و ضرورت اجتماعی شغل خود)
  5. اقتصاد شخصی (ساماندهی اوضاع اقتصادی خود و خانواده خود، ایجاد تعادل بین میزان درآمد و هزینه ها، خریدار و مصرف کننده خوب بودن)

ه) هدفهای آرمانی: 1. ایثارگری (از خود گذشتن برای رفاه و آسایش دیگران)

  1. خداگرایی (خدامحوری در زندگی و داشتن ارتباطی عملی و عارفانه با او)
  2. الگوشناسی (شناخت انسانهای کامل و الگوهای اصیل و اقتدای عملی به آنان)
  3. فرجام شناسی (محاسبه گری وجدانی شخصی و تقویت وجدان اخلاقی)