یکی از مهمترین اصول در کار فرهنگی، توجه به آینده و لزوم کادرسازی جهت جریان سازی فرهنگی و استمرار حرکتهای اصیل فرهنگی است. آشنایی با اصول تربیتی و اهمیت دادن به آموزش افراد و اعضاء و تقسیم انرژی و برنامه ها و بودجه ها در میان امور تبلیغی و آموزشی و در اولویت قرار دادن پرورش نیروی وفادار، ماندگار و کارآمد از مهمترین رموز موفقیت و استمرار حرکتهای فرهنگی به شمار می رود.
تکثیر کمّی نیروها و مهمتر از آن ارتقای کیفی دانش، مهارت و اطلاعات نیروها و کار آزموده بار آوردن آنها به نوعی بیمه عمر یک جریان فرهنگی است.
نکات مهم برای کادرسازی عبارتند از:
- شناسایی نیروهای کارآمد و مستعد و گزینش آنها
- آموزش و تربیت نیروها
- همراهی عملی رهبر با نیروها و آموختن عینی تجارب به آنان
- اهمیت دادن به خلاقیت، نوآوری و خودباوری نیروها
- دوری از تعصّبات بی جا و واگذاری امور به نیروها برای شکوفا شدن استعدادهای آنان
- آموزش مهارت ها و تخصص های لازم به نیروها
راهکارهای حفظ نیروها
- تعهدآفرینی و دمیدن روح تعهد و مسئولیت و دردمندی در افراد یعنی داشتن درد دین، درد مردم و…
- انگیزه سازی و تجدید انگیزه ها، از طریق سمینارهای علمی و بیان شیوه های دشمن
- تولید کار و تقسیم مسئولیتها بین افراد
- ایجاد رقابت مثبت درون سازمانی و برون سازی
- رشد کارها و تبدیل کارها به یکدیگر (مثلاً تبلیغات به آموزش و آموزش به پژوهش تبدیل شود.
- بحران سازی مثبت و یا شناساندن بحرانهای فرهنگی به افراد
- اردو و کارهای اردویی
- درگیر کردن نیروهای قدیم با نیروهای تازه وارد
- تأسیس سازمانهای کوچک و یا بزرگتر از سازمان فعلی و فعال کردن افراد در آنها
- تأمین نسبی افراد از جهت مادّی بوسیله ایجاد قرض الحسنه، شرکت تعاونی و…
- تشکیل جلسات خانوادگی و دعوت از خانواده ها به حضور در فعالیتها
- توسعه کار فرهنگی به کارهای اقتصادی سالم، اداری و…
- ایجاد بستری مناسب جهت کاریابی افراد ازطریق شناسایی مراکز اقتصادی ومعرفی اعضاء به آنجا
- توسعه دامنه کارهای فرهنگی به بانوان و ایجاد زمینه برای حضور آنان
- تعریف و ترسیم اهداف بزرگ برای سازمان فرهنگی و اعضاء
- رفع تبعیض های احتمالی و اجرای اصل عدالت و انصاف در بین اعضاء
- طراحی و مهندسی مسئولیتها براساس علاقه، ظرفیت، استعداد و خواسته افراد
- تقویت باورهای دینی، ایجاد فضای معنوی و ذکر نمونه ها و الگوهای خستگی ناپذیر
- تشکیل جلسات مداوم و بعضاً تماسهای خصوصی با افراد برای رفع اشکالات و گرفتن پیشنهادات و انتقادات
- سهیم کردن افراد در اداره سازمان و کانون از نظر مالی (با چاپ فرم های مالی و اشتراک ماهیانه اگرچه بسیار اندک باشد، چون با این کار افراد به نوعی در مجموعه احساس مشارکت خواهند کرد.
- تشویق و تقدیر از افراد فعّال و غیرفعال به واسطه امتیازبندی میزان فعالیت ها (مثلاً تهیه فرم و امتیازبندی هر نوع فعالیت به صورت جداگانه)
برای تأمین و «جبران خدمات» و یا حفظ انگیزه نیروهای فرهنگی چه باید کرد؟
ما در اینجا به تعدادی از راهکارهای جبران خدمات و حفظ و تقویت انگیزه نیروهای فرهنگی اشاره می کنیم:
- تصحیح و رشد فکری و جهان بینی افراد، چرا که ریشه همه حرکتها و رفتارهای انسان فکر و اندیشه اوست.
- حفظ خلوص و عدم ریاکاری در فعالیتها و توجه دادن همه به خدا
- توجه دادن به ارزش خدمت به فرهنگ اهل بیت(ع)، امام زمان(عج) و قرآن و ترویج دین
- ارائه الگوهای آرمانی و حماسه آفرینی مانند: امام حسین(ع) و یاران ایشان
- رشد علمی و اخلاقی رهبران سازمانی و حاکمیت اخلاق بر روابط
- ایجاد محبّت و صمیمیت و پرهیز از اختلافات و تعارضات
- تقویت مبانی اعتقادی، بخصوص معاد و پاداش آخرتی و بهشت
- بیان آثار مثبت کارها و ارائه گزارش از نتایج فعالیتها
- بیان مقدار فعالیت دشمنان در براندازی حق و حقانیت
- دقت در سلامت روابط سازمانی و ایجاد رضایت شغلی در افراد و ایجاد فرهنگ متعالی و نشاط بخش سازمانی
- ایجاد زمینه رشد علمی و شغلی برای افراد و نیروها با دوره های آموزشی، مطالعه کتب مفید و…
- آموزش اخلاقیات مثبت همچون: صبر و استقامت، جهاد، ارزش حضور در جمع مومنین، شهادت طلبی و داشتن روحیه فداکاری برای اسلام و حقیقت، بیان ارزش کار علمی و فرهنگی
- حضور موثر مدیران و رهبران در بین نیروها
- بازشناسی مشکلات افراد و کمک در رفع مشکلات آنان (مشکلات اخلاقی، تحصیلی، خانوادگی و…) با مشاوره و اقدامات عملی
- کنترل و یا تعویض مسئولان ضعیف یا نالایق
- پاداش و اهداء جوایز تشویقی ترغیبی به افراد لایق
- تأمین غیرمستقیم هزینه های زندگی افراد
- ترفیع مسئولیت افراد و واگذاری مسئولیتها به نیروها
- برخورد عادلانه سیستم مدیریت با عوامل اجرایی مرکز و عدم تبعیض بین آنها
- ایجاد جذابیت و تعریف اهداف بزرگ برای فعالیتهای فرهنگی و بیان صریح و روشن آنها
- توجه و تمجید و تشویق افراد شایسته به صورتهای گوناگون و درخور شأن افراد
- طراحی مسئولیت متناسب با روحیات و نیازهای اعضاء
توجه به فعال سازی نیروها
پویا کردن زندگی فردی و اجتماعی مسلمین از راهکارهای زیر بهره می جستند:
- تشویق به علم آموزی
- تشویق به حفظ قرآن
- تشویق به حفظ و نشر حدیث
- تشویق به قرض الحسنه
- تشویق به انفاقات واجب و مستحب
- تشویق به خدمت به مومنین و انجام خدمات اجتماعی
- استفاده از فرصت ها و مدیریت زمان
تبدیل انسانهای پیرو و ایستا به انسانهای پیشوا و فعّال
در مدیریت فرهنگی باید به سیر تکاملی انسان و جامعه توجه شود و برنامه ریزان فرهنگی لازم است خود و دیگران را در یک مسیر تکاملی قرار دهند.
هر انسان و هر جامعه باید دارای این مراحل تکاملی در سیر خود باشد:
مرحله اول: معرفت
مرحله دوم: حرکت
مرحله سوم: سرعت
مرحله چهارم: سبقت
مرحله پنجم: امامت (پیشوایی صالحان)